The Griqua have their own national history, own traditionsl leadership that is more than 300 years old, their own flag and monuments, commemorative days, traditional clothing as well as other national traditions that forms part of their identity. The current Griqua Paramount Chief, Alan le Fleur I, can trace his roots back to before 1820's when a group of people of diverse background on recommendation of reverant John Campbell, exchanged their race naming from Gouri-Griqua to the current known Griqua.
The roots of the Griqua can in fact be traced back to 1740 when the first Paramount Chief of the Griquas, Adam Kok I, ruled. In 1894, A.A.S. le Fleur I took over the Paramouncy from the ruling Kok family in the absence of a heir.

THE GRIQUA COMMUNITY UNDER LE FLEUR - ALIVE AND WELL TODAY

Comments from Louis Nel (received 19th January 2005):
http://www.tokencoins.com

It would interest you to know that the Griqua, under the banner of the Griqua National Conference of South Africa (established by AAS le Fleur I after his release from the Breakwater Prison at 15:00 on 3 April 1903) have succeeded in two land claims in the now Western Cape Province, namely the farm Jakkalskraal outside Plettenberg Bay and the Farm Ratelgat, previously called Luiperdskop, outside Vanrhynsdorp on the N7 to Springbok.

CLICK HERE for a copy of the text, written by Louis Nel. (word doc - about 100k)
CLICK HERE for more on the Griqua revival...

The Kanniedood plant (roughly translates to can't die) is the official symbol of the Griquas. It symbolizes the endurance that the Griqua had to go through and that they are a nation that will not die. The Kanniedood is an indigenous plant of this region.

S Balson "The Griquas of South Africa and their Money" (2004)
Rev W Dower's book: "The Early Annals of Kokstad and East Griqualand" (1902) - reprint available from Killie Campbell Library (University of Natal) 1978
S Balson and C Graham's book "Kence, the trade tokens of Strachan and Co" (1978)
Donald Moodie: "The Cape Records relative to the condition and treatment of the native tribes of South Africa from an inquiry" (1841)
Rev John Campbell's books "Travels in South Africa" (1822)
William Ten Rhyne and Henry Secreta Zevorzit's book: "An Account of the Cape of Good Hope and the Hottentotes, the Natives of that Country" (1673) - by (translated into English from Latin in 1704)
Clifton C Crais's book "White Supremacy and Black Resistance in pre-Industrial South Africa" (1992)
John Shephard's book: "In the shadow of the Drakensberg" (1976)
Alf Wannenburg's book: "Forgotten Frontiersmen"
S J Halford's book: "The Griquas of Griqualand" (Mr. S.J. Halford was the the Mayor of Kokstad in 1923 - he built the Dutch Reformed Church in Kokstad)
R Harber's book: "Gentlemen of Brave Mettle" (1975)
Robert Ross' book: "Adam Kok's Griquas" (1976)

click here to go back to top of page..

In 1996 is grond aan die San-gemeenskap van die Kalahari teruggegee en verlede jaar ook aan die San-gemeenskap in die Mier-omgewing. Die Nama in die Richtersveld het daarby na 150 jaar nou weer die volle nut en rykdom van hul voorvaderlike grond. Die Griekwa- Nasionale Konferensie is ook dankbaar dat hul deur die regering se grondhervormingsprogram die historiese plaas Ratelgat in die Wes-Kaap teruggekry het.

Die Griekwa-forum is in 1997 en daaropvolgend die Nasionale Khoi-San-forum in 1999 tot stand gebring om met hul te onderhandel oor hul konstitusionele insluiting.

Die Griekwas het 'n eie volksgeskiedenis, eie tradisionele leierskap wat oor meer as driehonderd jaar strek, eie vlag en volkslied, monumente, herdenkingsdae, tradisionele kleredrag en ander volkstradisies wat hul identiteit uitbeeld.

Hulle is die Griekwa, tot voor 1994 nog saamgeklont on die veralgemenende term "Kleurling", maar 'n groep wat oor eeue heen met "nasielike bloedsgevoelte" en "geestelike sielsgevoelte" 'n eie volksidentiteit nastreef en uitleef.

Maar nie in 'n eie tuisland nie, sê prof. Ronnie Belcher, Stellenbosse digter en navorser oor die Griekwa. "Vir die Griekwa is 'n eie vaderland iets geesteliks en nie gekoppel aan 'n bepaalde grondgebied nie. Die Griekwa is immers die somtotaal van verskillende groepe wat dwarsoor die land versprei is. Hul vaderland lê in die hart en hul 'nasielike bloedsgevoelte' verbind hulle oor geografiese grense heen."
'n Gedeelde geskiedenis en herkoms en 'n bereidwilligheid om jou met die groep se kultuur en tradisies te vereenselwig, is die grondslag van Griekwa-wees, benadruk mnr. Cecil Le Fleur, voorsitter van die Griekwa-Nasionale Konferensie (GNK) van Suid-Afrika se raad van hoofmanne.
Die GNK, met sy hoofkantoor in Kranshoek naby Plettenbergbaai, is in 1904 in die lewe geroep om die Griekwa on die Le Fleur-leierskap te verenig.

Van die Kaapse Vlakte tot die noordelikste uithoeke van Suid Afrika kry jy mense wat na hulself as Griekwa verwys, afstammelinge van die Khoi en die San wat in stamme soos die Namakwa, die Einikwa, die Koranna, die Gurikwa, die Cochokwa, die Chainokwa, die Hessekwa, die Houtenikwa, die Gourikwa, die Attawakwa, die Damakwa en die Gonakwa voortleef. In die Wes-Kaap woon hulle in sogenaamde bruin woonbuurte soos Pacaltsdorp (George), Mitchell's Plain, Grassy Park, Vredendal, Hawston (Hermanus) en Belhar, in die Noord-Kaap by Kimberley, Colesberg, De Aar en Victoria-Wes, in die Gautengse Edenpark, Kliptown en Riverlea naby Johannesburg, en naby ander stede, soos Port Elizabeth in die Oos-Kaap.

Dis 'n geintegreerde groep in 'n Suid-Afrika met sy verskeidenheid, maar enig in sy kultuur en identiteit: Griekwa, nie "Kleurling" of "bruin" nie, sê Le Fleur. "En om net te sê jy is 'n Suid-Afrikaner, is onvoldoende. Jy is in die eerste plek Suid-Afrikaner, maar in die tweede het jy 'n identiteit binne Suid-Afrika. Die Griekwa het bepaalde inheemse identiteit wat sê waar hulle vandaan kom en 'n kultuur en tradisies wat diè identiteit versterk."

Diè identiteit lê klaarblyklik opgesluit in die trotse geskiedenis van 'n volk wat met "rotsvaste nasielikheid, geloof in God en deursettingsvermoë triomfeer oor die oorlewengstryd, as deel van die laaste vesting van die Khou van Suider-Afrika."

En diè geskiedenis kom 'n ver pad, van voor die 1820's toe 'n groep mense van diverse agtergronde op aanbeveling van eerw. John Campbell die naam Bastaard of Bastaard-Hottentot vir Gouri-Griekwa verruil het. Toe ander stamme hulle by die groepering in die gebied tussen die Berg- en die Olifantsrivier langs die Weskus begin aansluit, is die naam "Griekwa" gebore wat saam met die lidwoord "die" die meervoudsvorm "mense" aandui, sê Le Fleur.



Die wortels van die Griekwa waartoe hy behoort, strek tot 1740 toe Adam Kok I (gebore 1710) hul eerste leier was. Na die dood van Adam (Muis) de Kok III en sy vrou word Andrew Abraham Stockenström le Fleur (A.A.S. le Fleur I) in 1889 deur die Griekwa-raadsmanne as leier aangestel.

Op 9 Mei 1889 beveel die Gees van God hom by die berg Manjanie op Matatiele om die "dooie bene van Adam Kok" te gaan versamel en dat hy hulle moet "roep uit die nasies uit sodat hulle vir My 'n volk kan wees en Ek vir hulle 'n God." In 1896 trou hy met Rachel Susanna Kok, jongste dogter van Adam (Muis) Kok. Op 5 Mei 1898 word hy in die hof in Kokstad gevonnis tot veertien jaar harde arbeid op aanklag dat hy 'n opstand teen die Britse owerheid aanstig in Griekwaland-Oos.
Hy word in die Breekwater gevangenis in Kaapstad aangehou en voorspel hier dat hy op 3 April 1903 om 15:00 vrygelaat sou word. Presies op diè uur en diè datum is A.A.S. le Fleur I vrygelaat en begin hy volgens oorlewering in alle erns die Griekwa "hervorm".
Aan hom word ook die naam "Kneg" (van God en mense) toegedig vanweë sy goddelike begaafdheid en diep geestelike visie wat hom in staat gestel het om verskeie profesieë te doen. Vandag verwys die Griekwa kortweg na hom as die "Kneg", die een wat die twintigste eeu ingelei het met die Le Fleur-leierskap.
In 1941 het sy seun Abraham Andrew le Fleur die volk verder gelei en na sy dood het sy oudste seun, Andrew Abraham Stockenström le Fleur II, hom opgevolg. Alan Andrew le Fleur, oudste seun van Le Fleur II, is einde Desember 2004 as nuwe opperhoof ingehuldig nadat sy pa in Julie in die ouderdom van 81 oorlede is.

Diè plegtigheid is bederf deur 'n leierskapstryd weens 'n skeuring wat in 1969 in diè groep plaasgevind het. 'n Splintergroep woon nou in Knysna onder die leierskap van hul president, mnr. Anthony le Fleur, terwyl die hoofkantoor van die res net 'n klipgooi verder op Kranshoek staan.
Kragtens die gewoontereg van die Griekwa erf die oudste die leierskap, is al wat Le Fleur wou sê. Anthony le Fleur is 'n nasaat van die jongste seun van die Kneg.

Hoewel die Griekwa hulle beskou as afstammelinge van die Khoi, eien hulle hul nie alleenreg op diè geskiedenis toe nie. In 1919 is die sogenaamde roeperkore gestig om "in wind en weer, oor die wapaaie, Gods Lof te besing om die Griekwa-volk weer bymekaar te bring". Die boodskap, lui hul geskiedenis, is uitgedra in 'n verskeidenheid lofsange en "het weer 'n bloedspoor van nasielikheid laat opvlam onder Griekwa en bruin mense".
En oor Paasfees vier hulle 'n "fees van lof aan God" en "om hulde aan God te bring vir ons voorouers se baanbrekerswerk om die Griekwa-volk lewendig te hou; die profisieë deur opperhoof Andrew Abraham Stockenström I (1867-1941) wat God tot dusver bewaarheid het, en die herdenking van die stigting van die Griekwa Independente Kerk van SA, Paasfees 1920".

Nie net sing die Griekwa God se lof nie, maar hy "lof" (gebruik as werkwoord) behoorlik, want die Griekwa is van Afrika. Hulle stamp hul voete terwyl hulle historiese gesange in Afrikaans en Nederlands dreunsing en die lywe ritmies rondswaai op die klank van verskillende stemme.
By elke byeenkoms word hulde gebring aan God, die eerste leiers van die kerkraad, die vorige opperhoofde, en veral aan die lewendes, onder wie die bestaande koor, die veldspan, die jeug en die ouer vroue, ook die Grootmoeders (die Vroue van Vog genoem). Letterlik beteken dit dat die Vroue van Vog in tye van droogtes deur die opperhoof aangewys is om God om reën te vra en te help dat die beloftes van reën vervul word. Op simboliese vlak is hulle ook aangestel om oor dreigende donderwolke soos rampe voorspraak vir die volk by God te doen.

Aan die veldspan, bestaande uit vroue en mans, is die belangrike taak opgedra om die nood van die volk te verlig. Hulle staan regstreeks onder die opperhoof, in die diens van die volk. Dis deel van hul taak om die geskiedenis lewend te hou omdat dit grotendeels deur mondelinge oorlewing vars in die geheue van die volk gehou word. Groot respek en eerbied word aan die ouer geslag betoon omdat hulle die Griekwa se "biblioteke" is.
Ook die jeug vertolk nie slegs 'n dekoratiewe rol as die erewag van die opperhoof nie, maar staan onder sy direkte gesag en is aktief betrokke by die volksaak. Hulle word grootgemaak met 'n Griekwa-identiteit en die verantwoordelikheid wat daarmee saamhang, want dis nie genoeg om te sê jy is Griekwa nie, jy moet dit ook uitleef, die tradisies ken, respekteer en uitdra. Benewens hul verantwoordelikheid as die erewag van die opperhoof het hulle 'n seremoniële taak as lyfwag, maar geen militêre rol nie. Aan so 'n struktuur het die Griekwa geen behoefte nie aangesien die burgers hul opperhoof en mekaar moet beskerm. Hul optrede is diè van eer, in die diens van die volksaak.

Hierdie getuig hul kleredrag: vir die jong meisies wit rokke met die vierkleur-banier om hul skouers en die jong mans met swart barette op hul koppe, die vierkleur teen hul wit hemde vasgespeld. Reeds so vroeg as 1972 is die jeug by die strukture van die volk betrek. Die jeug is deel van gemeenskapsontwikkeling in die diens van selfhandhawing en sosiale kontrole uit die self uit.

Selfbewussyn en selfhandhawing is kernbegrippe vir die Griekwa, wat glo dat die jeug binne die raamwerk van hul kultuur en identiteit 'n gesonde grondslag gebied word om morele kwessies die hoof te bied.
Dit is 'n gemeenskap met regulerende gesagstrukture, maar met verbasend veel ruimte vir demokrasie.
En dis vir die nageslag dat die Griekwa die grond terueis wat van hom weggeneem is. Hulle het reeds Jackalskraal naby Kranshoek teruggekry waarop 'n melkplaas bedryf word en Ratelgat, 'n kultuurontwikkelingsplaas aan die Weskus.
Op diè plaas word die Griekwa se oorspronklike behuising, matjieshuise, tans opgerig en sal die jeug touwys gemaak word in spoorsny en hoe om "braaigoed" (vleis) te bewerk. "Vir die Griekwa gaan dit nie om grond ter wille van grond nie, maar ons soek dit terug wat aan ons behoort, wat regmatig ons voorouerlike grond is. Nie restitusie nie, maar historiese eis," sê Le Fleur.
"Want vir die Griekwa is alles, hul kerk, monumente, grafte en grond, simbole van hul geskiedenis en identiteit, hul strewe as 'n volk, hul nasielike bloedsgevoelte."

Die opperhoof van die Griekwas oor die laaste 50 jaar, mnr. Andrew Abraham Stockenström le Fleur II, is in Augustus 2005 op die Griekwa-nedersetting Ratelgat naby Vanrhynsdorp begrawe nadat hy op 25 Julie in die hospitaal op Plettenbergbaai aan long- en harversaking oorlede is.
Die 81-jarige Le Fleur, wat op 6 April 1953 as leier van die Griekwas ingehuldig is, was 'n asmalyer.

Uit huldeblyke is dit duidelik dat Le Fleur, anders as sy voorsate, onderhandeling en vreedsame naasbestaan bo magsvertoon en rebellie verkies het om 'n beter bedeling vir die Griekwavolk te bewerkstellig.
Hy het veel vermag om die unieke volksidentiteit van die Griekwas te verstewig nadat verskeie onderdrukkingsveldtogte van die Britse koloniale owerheid van die 19de eeu dit laat wankel het.
Maar wat hom wêreldstatus besorg het, is die suksesvolle wyse waarop hy daarin geslaag het om die onmenslike uitstalling van die beendere en oorskot van Sarah Baartman aan die kaak te stel en uit die uitstalkaste van Franse museums bevry te kry. Ook het sy onwrikbare toewysing meegebring dat die oorskot na die Oos-Kaap teruggebring en met menslike deernis begrawe is. Le Fleur het deur 'n sagte benadering die eertydse apartheidsregering daarvan oortuig dat die Griekwas 'n volk met eie identiteit en tuislangebied is. En na 1994 het hy met sy indringende persoonlikheid ook die ANC-regering se aandag vasgevang om 'n beter toekoms vir sy mense uit te werk.

Le Fleur, wat die leisels by sy oupa Andries Abraham Stockenström le Fleur I (1867-1941) oorgeneem het, was 'n veel gematigder leier as sy oupa Andries, wat in sy termyn van kapteinskap vanaf 1890 so opstandige vuurvreter was dat die Britse koloniale regering hom as 'n ernstige bedreiging vir die vrede beskou het.
Hulle het hom op 5 Mei 1898 as 'n "rebel" tot 14 jaar gevangenisstraf in die Breekwatertronk in Kaapstad gevonnis, waarvan hy sowat 5 jaar uitgedien het toe hy op 3 April 1903 vrygelaat is.
Met gedugte voorsate soos Adam Kok (en sy opvolgers met dieselfde naam). Andries Waterboer en Abraham le Fleur kon dit dan ook sekerlik nie anders nie. Hulle was in hul kapteinstermyne voortsdurend in botsing met die Britse koloniale regering. Hul opstandigheid is heel begryplik: Nadat die Boererepubliek van die Oranje-Vrystaat die ryk diamantvelde van Griekwaland-Wes in 1871 aan Brittanje moes afstaan omdat die Griekwas deur die skelm wetsagent David Arnot omgepraat is om Engeland te versoek om die grond tot Noord-Kaapse protektoraat te verklaar, het die Britte die diamante gevat en die Griekwas hul identitiet, grond en vryheid ontneem. Toe die Griekwas oplaas tot verhaal kom en protesteer, is kaptein Andries Waterboer in 1877 in die tronk gegooi en die opstand van sy volgelinge met geweld onderdruk. So het hulle onder die Britse koloniale bestuur totaal magteloos en grondloos geword om in armoede te verval. 'n Eens vrye volk het as plaasarbeiders bywoners op die grond geword wat eens hul voorvaders s'n was.

'n Desperate poging deur Adam Kok III om sy 2 000 volgelinge, 300 waens en 20 000 stuks vee in die Oos-Kaapse niemandsland te vestig, het klaaglik misluk. Die gebied, wat Griekwaland-Oos genoem is, met die hoofstad Kokstad, is in 1874 deur die Britse koloniale regering geannekseer en Kok is van sy kapteinskap onthef.
Sewe jaar later het die Griekwas weer teen Britse oorheersing gerebelleer, en weer het die militêre dit met geweld onderdruk.
In 1884 het Abraham le Fleur sy mense bewus gemaak van hul vryheidstrewe, wat voorgesit is deur sy seun, Andries Abraham Stockenström le Fleur I, wat getroud was met 'n dogter van Adam (Muis) Kok III, en hom in 1890 as kaptein opgevolg het.

Na twee onsuksesvolle pogings om die Britse juk van die Griekwas af te werp, is hy in die Breekwatertronk gegooi. Daar het hy bekeringswerk gedoen en kore op die been gebring. Die koorsang wat daaruit ontwikkel het, is na sy vrylating in 1903 deur die Griekwas as volksbesit oorgeneem.
In 1918 het hy met 'n groep van 1600 Griekwas na 'n nuwe tuisgebied in die Karoo naby Touwsrivier getrek, maar dit het as hervestigingspoging misluk. 'n Groep van die nedersetters het weggebreek en hulle op Kranshoek naby Plettenbergbaai gaan vestig. Le Fleur I, die "Hervormer" genoem, is in 1941 daar oorlede.

Dit is waarskynlik aan hul rebelsheid te danke dat die Griekwas deur al die jare van swaarkry onder die Britse owerheid in 'n mate hul volksidentiteit behou het. Dit is juis om hierdie rede dat Andrew Abraham Stockenström le Fleur II, kleinseun van die "Hervormer", in 1952 as opperhoof gekies is. Hy het daarin geslaag om sitting in die NP-regering se Verteenwoordigende Kleurlingraad te kry waar hy die Griekwas verteenwoordig het.

Wyle A.A.S. le Fleur II laat sy vrou, Shirley, vier kinders, Cedric, Alan, Andrè en Charlotte, agter.

Bronne: Sesa deel 5, Nasou, 1975; The Griqua captaincy of Philippolis, 1826-1861 deur Karel Schoeman, Protea Boekhuis, 2002.

Die volgende profesië het "Die Kneg" oor Ratelgat gemaak:

"God sal diè woestyn omskep in 'n paradys. Ratelgat sal die eiendom word van die Griekwa volk sonder dat 'n sent betaal sal word. Ratelgat sal môre vir die Kaap water gee. Biskoppe en regeringslui sal te Ratelgat in die stof kom pleit by God teen die swaar verdrukking wat kom. God sal met die Griekwa Volk te Ratelgat praat en die volk seën".